Cytostaticatoediening: tablet of capsule v7

005016 v.7

Doel

Veilig toedienen van een tablet of capsule met cytostaticum aan een patiënt.
Trefwoorden: risicovol geneesmiddel arbo

Benodigdheden

SZA-bak (indien niet aanwezig: naaldencontainer)
Wegwerp handschoenen (nitril, niet steriel)
Wegwerp medicijncupje
Glas water
Disposable bekken
Tablet / capsule met cytostaticum

Werkwijze

Algemeen

Cytostatica zijn herkenbaar aan de vermelding “cytostatica”. Op de verpakking van alle middelen waar dit op van toepassing is zit een gele sticker met deze tekst.
In HiX wordt dit bij de toedienregistratie aangeduid met het symbool . Het symbool kan ook vermeld staan bij middelen die niet onder de cytostatica vallen. Kijk daarom op de lijst Cytostatica WZA of het middel onder de cytostatica valt.
Tevens is de vermelding ‘Cytostatica’ bij het geneesmiddel weergegeven.
In de Wilhelmina Apotheek wordt op alle verpakkingen met cytostatica een sticker CYTOSTATICUM geplakt.

Indien de patiënt de medicatie van thuis gebruikt, dan zit er geen sticker met de tekst ‘cytostatica’ op het doosje. Dit staat dan wel bij de toedienregistratie aangegeven.

Tabletten en capsules mogen op een (verpleeg-)afdeling worden toegediend.

Verder gelden de volgende afspraken:

  • Laat indien mogelijk de patiënt het product zelf uit de verpakking halen en innemen
  • Tabletten worden in hun geheel ingenomen met voldoende water
  • Het breken of malen van tabletten is niet toegestaan. Capsules mogen niet geopend worden
  • Wanneer afwijkende sterktes nodig zijn, worden deze in de apotheek van het UMCG bereid in vorm van een drank of een capsule. Dit wordt geregeld via de ziekenhuisapotheek WZA

Werkinstructie

  • Leg de benodigdheden klaar binnen handbereik
  • Wees op de hoogte van de innamevoorschriften van het cytostaticum
  • Raadpleeg zo nodig de apotheker
  • Controleer of patiëntgegevens, het geneesmiddel en de dosering juist zijn
  • Controleer de verpakking van de tablet/capsule (lekkage, kapotte tablet/capsule)
  • Wanneer iets niet klopt, dient contact opgenomen worden met de apotheek. Er mag (nog) niet gestart worden met de toediening
  • Laat de patiënt/cliënt de inname zo mogelijk zelfstandig verzorgen:
    • Laat de patiënt/cliënt voor en na de inname de handen wassen
    • Druk de tablet/capsule uit de verpakking in het medicijncupje zonder de tablet/capsule aan te raken
    • Laat de patiënt/cliënt de tablet / capsule direct vanuit het medicijncupje innemen met voldoende water
    • Laat de patiënt melden dat de medicatie is ingenomen, zodat het afval opgeruimd kan worden
  • Indien ondersteuning gewenst is:
    • Reinig de handen
    • Trek wegwerp handschoenen aan voor het (uit-) pakken van tablet/capsule in het wegwerp medicijncupje
    • De tablet / capsule moet in het geheel worden ingenomen met voldoende water; het breken van tabletten of het openmaken van capsules is niet toegestaan
    • Wanneer de patiënt/cliënt de tablet/capsule wil uitspugen: gebruik hiervoor het disposable bekken
    • Deponeer alle mogelijk met cytostatica besmette disposable materialen in de SZA-bak (indien niet aanwezig: in de naaldencontainer)
    • Trek de handschoenen uit
  • Reinig de handen
  • Laat de patiënt/cliënt zijn/haar handen wassen

De patiënt moet de leefomgeving (“beddengoed, toiletbezoek”) niet besmetten. Dit geldt ook voor de persoon die de patiënt helpt bij het innemen van de cytostatica.
Voor patiënten die oncologische middelen krijgen voor niet oncologische toepassingen geldt in het ziekenhuis ook bovenstaande werkwijze.

Toediening orale cytostatica bij slikproblemen

  • Draag handschoenen
  • Los de tablet op in water in een medicijncupje
  • Laat de patiënt/cliënt de tablet direct vanuit het medicijncupje innemen en laat voldoende water drinken

Toediening orale cytostatica bij sondevoeding

Overleg met de dienstdoende apotheker (tel. 5452) of toediening middels de spuitmethode verantwoord is of dat de medicatie gewijzigd moet worden.
Zie ook de werkinstructie Toedienen van orale medicatie aan patiënten met slikproblemen of een sonde.

Voor patiënten thuis, toediening door verpleging

Benodigd materiaal

  • Tablet / capsule met cytostaticum
  • Apart plastic afvalzakje
  • Kopje
  • Glas water

Werkwijze

  • Was vooraf de handen
  • Druk tablet/capsule uit de verpakking in een kopje
  • Raak de tablet/capsule niet aan
  • Neem de tablet/capsule in met behulp van een glas water
  • Verzamel lege strips in het afvalzakje
  • Knoop het afvalzakje dicht en deponeer dit bij het restafval
  • Was de handen

Leg de patiënt uit waarom op deze manier gehandeld wordt: Het betreft een ARBO maatregel. De verpleging komt met meerdere patiënten in aanraking, de ARBO voorschriften moeten worden gevolgd. In de thuissituatie gelden geen ARBO maatregelen. De tablet bevat de meest werkzame stof en de patiënt moet zorgen dat de omgeving hier zo min mogelijk mee in aanraking komt. Verdere voorzorgsmaatregelen zijn niet nodig.

Zoek in de Crashkaart Oncolytica op in de Patienten Infrmatie Folder op hoe lang rekening moet worden gehouden met uitscheidingsproducten. Gedurende het vermelde aantal dagen gelden alle voorzorgsmaatregelen die genoemd staan in de werkinstructie “verpleging van een patiënt die chemotherapie krijgt“. Er zijn ook producten die continu gebruikt worden. Zie ook de “doe lijst”.