Toedienen van arbo stoffen, WI v2

015199 v.2

Doel

Veilig toedienen van arbo stoffen aan een patiënt/cliënt.

Werkwijze

Toedienen van geneesmiddelen staat vermeld in de procedures Toedienen van geneesmiddelen in het WZA en Toedienen van geneesmiddelen in zorginstellingen. Geneesmiddelen die worden geclassificeerd als cytostatica vallen niet onder de arbo stoffen. Cytostatica worden apart aangeduid, er zijn aparte werkinstructies voor het toedienen van cytostatica.

Arbo stoffen zijn geneesmiddelen die een mogelijk gezondheidsrisico kunnen vormen voor een zorgmedewerker. Vaak gaat het hierbij om gezondheidsrisico’s die ontstaan doordat een zorgmedewerker hier jaren lang aan wordt blootgesteld. Door op een juiste manier om te gaan met deze stoffen worden de risico’s beperkt. Het gaat bijvoorbeeld om stoffen die (mogelijk) kankerverwerkkend zijn, irriterend na contact met huid of longen of gevaarlijk voor de zwangerschap.

Arbo stoffen zijn herkenbaar aan de vermelding “arbo stof” op deellijst of elektronische toedienregistratie. Op de GDS zakjes staat bij het betreffende middel een ▲.

In de elektronische toedienregistratie in het ziekenhuis (HiX) staat het volgende symbool vermeld bij een arbo stof:

Op de verpakking van alle middelen waar dit op van toepassing is, zit een oranje sticker met ‘ARBO STOF’.

Verder gelden de volgende afspraken:

  • Laat indien mogelijk de patiënt het product zelf uit de verpakking halen en innemen
  • Tabletten worden in hun geheel ingenomen met voldoende water
  • Het breken of malen van tabletten is niet toegestaan. Capsules mogen niet geopend worden. De client mag de tablet zelf wel halveren in het geval van een halve dosering mits het farmaceutisch is toegestaan. Overleg altijd eerst met de apotheek.
  • Bij slikproblemen of toediening via sonde: overleg met de apotheker. Opties zijn uiteen laten vallen in water (indien de patiënt/cliënt het zelf kan innemen) of uiteen laten vallen in een spuit zie ‘Toedienen van orale medicatie aan patiënten met slikproblemen of sonde’. Alleen na overleg met apotheker en draag handschoenen.
  • Draag altijd handschoenen als je de tablet of capsule aanraakt
  • Als deze instructie wordt gevolgd, mogen medewerkers met kinderwens, die zwanger zijn of borstvoeding geven deze geneesmiddelen toedienen.

Tablet/capsule

Benodigdheden

Wegwerp handschoenen (niet steriel)
Wegwerp medicijncupje
Glas water
Tablet / capsule met arbo stof

Toediening vanuit GDS zakje of stripverpakking
  • Controleer of patiëntgegevens, dag, datum, geneesmiddel en de dosering juist zijn
  • Laat indien mogelijk de patiënt/cliënt het geneesmiddel zelf uit de verpakking halen en innemen met voldoende water
  • Raak de geneesmiddelen niet aan met blote handen

Indien ondersteuning gewenst is:

  • Reinig de handen
  • Trek wegwerp handschoenen aan
  • Leeg het GDS zakje of druk de tablet/capsule uit de strip in het wegwerp medicijncupje
  • De tablet / capsule moet in het geheel worden ingenomen met voldoende water
  • Trek de handschoenen uit
  • Reinig de handen
  • Afval wordt op de gebruikelijke wijze afgevoerd

Drank

Benodigdheden

Wegwerp handschoenen (nitril, niet steriel)
Drank met arbo stof
Spuitje met ml aanduiding

Toediening
  • Controleer of patiëntgegevens, dag, datum, geneesmiddel en de dosering juist zijn
  • Laat indien mogelijk de patiënt/cliënt zelf de drank opzuigen in een spuit en innemen

Indien ondersteuning gewenst is:

  • Reinig de handen
  • Trek wegwerp handschoenen aan
  • Trek de juist hoeveelheid op in een spuit
  • Dien de spuit met geneesmiddel toe. Als dit teveel is, dan de vloeistof in 2 x in de mond spuiten
  • Trek de handschoenen uit
  • Reinig de handen
  • Afval wordt op gebruikelijke wijze afgevoerd

Ovule (vaginaal)/ zetpil (rectaal)

Benodigdheden

Wegwerp handschoenen (niet steriel)
Ovule of zetpil met arbo stof

Toediening vanuit de verpakking
  • Controleer of patiëntgegevens, dag, datum, geneesmiddel en de dosering juist zijn
  • Laat indien mogelijk de patiënt/cliënt het product zelf uit de verpakking halen en vaginaal of rectaal toedienen
  • Raak de geneesmiddelen niet aan met blote handen

Indien ondersteuning gewenst is:

  • Reinig de handen
  • Trek wegwerp handschoenen aan
  • Haal de ovule of zetpil uit de verpakking in het wegwerp medicijncupje
  • Dien de ovule of zetpil vaginaal of rectaal toe
  • Trek de handschoenen uit
  • Reinig de handen
  • Afval wordt op de gebruikelijke wijze afgevoerd

Methotrexaat subcutaan of intramusculair (bij reuma, dosering ≤ 40 mg)

Benodigdheden

Zeep en schone handdoek
Methotrexaat in voorgevulde spuit (Metoject ®)
Handschoenen (nitril, poedervrij, niet steriel)
Wegwerp onderlegger
Gaasje 5 x 5 cm
Wondpleister
Schaar
Disposable nierbekken om tussentijds afval te verzamelen
SZA bak of indien niet aanwezig: naaldencontainer

Toediening
  • Desinfecteer de handen volgens protocol en trek handschoenen aan.
  • Zet de benodigdheden binnen handbereik in geopende verpakking
  • Knip een stuk wondpleister af en hang het binnen handbereik
  • Controleer de spuit Metoject ® als volgt:
    • Controleer of het injectiesysteem niet lekt. Zo ja, gebruik de spuit niet en waarschuw de apotheek
    • Controleer het etiket met het originele recept en de toedienlijst. Let op de naam en geboortedatum van de patiënt, naam product, dosering, toedieningswijze, toedientijdstip (één keer per week) en houdbaarheid
  • Leg de wegwerp onderlegger onder de injectieplaats
  • Haal de spuit uit de verpakking
  • Vraag de patiënt de injectieplaats te ontbloten en zich te ontspannen
  • Desinfecteer de huid op de injectie plaats
  • Neem de Metoject ® spuit in de injecterende hand en verwijder de beschermhoes, doe deze in het nierbekken
  • Neem een huidplooi met de andere hand
  • Steek de naald met een snelle beweging loodrecht in de huid in het onderhuids weefsel
  • Spuit de vloeistof langzaam en regelmatig in, wacht even (5 sec.) voor de naald terug te trekken
  • Houd de huidplooi vast totdat de injectie is voltooid
  • Trek de naald uit de huid (houd gaasje gereed voor de opvang van een eventuele methotrexaat- of bloeddruppel; niet afdrukken of masseren!)
  • Doe de spuit met naald in zijn geheel in het nierbekken
  • Verwijder het gaasje van de insteekplaats en doe dit in het nierbekken
  • Neem de wondpleister en plak dit op de insteekplaats
  • Trek de handschoenen uit
  • Werp alle disposable materialen weg in de SZA bak of naaldencontainer
  • Was de handen
  • Pleister later verwijderen (afhankelijk patiënt) en wegwerpen in SZA bak of naaldencontainer

Zalf/crème/shampoo

Bij het toedienen van deze middelen moeten standaard handschoenen worden gedragen. Bij zalf, crèmes of shampoo’s met het arbo stof kenmerk moet extra goed worden opgelet dat huidcontact wordt vermeden.

Vloeibare dermatica

Hier vallen fenol, monochloorazijnzuur en trichloorazijn onder. Bij het toedienen moeten handschoenen en een veiligheidsbril worden gedragen.

Oogdruppels

Bij het toedienen van oogdruppels moeten handschoenen worden gedragen. Bij oogdruppels met een arbo stof moet extra goed worden opgelet dat huidcontact wordt vermeden.