Schildklieraandoeningen v2

013330 v.2

Algemeen

De schildklierfunctie wordt gereguleerd vanuit de hypothalamus en de hypofyse. TRH (thyrotropin-releasing hormone) uit de hypothalamus stimuleert de secretie van TSH in de hypofysevoorkwab, terwijl somatostatine en corticosteroïden de secretie remmen. TSH zet de schildklier aan tot productie van de schildklierhormonen thyroxine (T4) en tri-jodothyronine (T3). Omgekeerd remt T4 de productie van TSH, waardoor een evenwicht ontstaat. Bij schildklierfunctiestoornissen is dit evenwicht verstoord. Thyreoïditis van Hashimoto is een chronische auto-immuunziekte van de schildklier en de belangrijkste primaire oorzaak van hypothyreoïdie. Hypothyreoïdie kan door een verlaagd metabolisme leiden tot klachten als gewichtstoename, kouwelijkheid, obstipatie, bradycardie, myxoedeem in het gezicht en traagheid.

De ziekte van Graves is een auto-immuunziekte van de schildklier. Kenmerkend hierbij is de aanwezigheid van TSH-R-antistoffen, die net zoals TSH op de receptoren van de schildklier werken en de schildklier stimuleren tot productie van T4. Hyperthyreoïdie kan leiden tot klachten als vermoeidheid, gewichtsverlies ondanks goede eetlust, diarree, nervositeit, oftalmopathie en hartkloppingen.

Zie voor de diagnostiek onderstaand stroomschema.

Medicamenteuze behandeling

Behandeling van hypothyreoïdie

Overweeg behandeling bij leeftijd < 85 jaar, TSH>6 mU/L en persisterende klachten/symptomen
Ouderen (>80 jaar) behandeling bij TSH>10 mU/L en klachten/symptomen

< 60 jaar zonder cardiale comorbiditeit
  • Start met ongeveer levothyroxine 1,6 µg/kg lichaamsgewicht tot maximaal 150 mcg.
  • Controleer de patiënt elke 6 weken (TSH en vrije T4) met intervallen van 6 weken tot het doel bereikt is. Verhoog of verlaag de dosering met 12,5 tot 25 μg.
> 60 jaar of cardiale comorbiditeit
  • Start met 12,5 tot 25 µg levothyroxine; kies bij hogere leeftijd, ernstiger cardiale comorbiditeit of langere duur hypothyreoïdie voor de lagere dosis.
  • Verhoog de dosering na ten minste 2 weken steeds met 12,5 µg levothyroxine tot een dagdosering van 50 µg.
  • Controleer vervolgens de patiënt 6 weken na de start van de behandeling op bijwerkingen, bepaal het TSH en vrije T4 en verhoog de tot met 12,5 µg tot het doel bereikt is.

Behandeling van Hyperthyroïdie

  • Afhankelijk van de patiënt en de aard van de klachten kan overwogen worden om de hyperthyroïdie te vervolgen.
  • Behandeling vindt bij voorkeur plaats door een internist-endocrinoloog. Hiervoor kan intercollegiaal overleg plaats vinden voor vaststellen van de therapie.

Monitoring

Streefwaarden

TSH: 0,4-4 mU/L
Ouderen (>80 jaar) volgens recent onderzoek
TSH: 4-10 mU/L

Levothyroxine therapie bij hypothyreoïdie
Instelfase: TSH en vrije T4 elke 6 weken bij elke dosis verhoging of wijziging dosering tot euthyreoïdie
Euthyreoïdie: TSH en vrije T4 eerste jaar elke 3 maanden, daarna elk jaar

Combinatietherapie bij hyperthyreoïdie
Instelfase tot euthyreoïdie alleen thyreostaticum: vrije T4 elke 6 weken tot euthyreoïdie
Instelfase tot euthyreoïdie met suppletie levothyroxine: TSH en vrije T4 elke 6 weken tot euthyreoïdie
Euthyreoïdie: TSH eerste jaar elke 3 maanden, daarna elk jaar

Referenties

NHG standaard Schildklieraandoeningen juni 2013
Persoonlijke communicatie dr. R. Gonerra internist-endocrinoloog WZA
Duntas LH, Yen PM. Diagnosis and treatment of hypothyroidism in the elderly. Endocrine 2019;66(1):63-69