Lage luchtweginfecties v6

004618 v.6

Algemeen

Onder een lage luchtweginfectie vallen tracheïtis, acute bronchitis en pneumonie. Tussen tracheïtis en acute bronchitis is klinisch en pathofysiologisch geen onderscheid te maken, daarom worden ze beschouwd als 1 aandoening (acute bronchitis). Tussen acute bronchitis en pneumonie bestaan pathofysiologische verschillen, maar ze zijn in de klinische praktijk moeilijk te onderscheiden.
Lage luchtweginfecties kunnen zowel een virale als een bacteriële oorzaak hebben. De meest voorkomende verwekkers zijn het influenza A-virus, Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae en Mycoplasma pneumoniae. Lage luchtweginfecties kunnen een ongecompliceerd of een gecompliceerd beloop hebben.
Een pneumonie is een lage luchtweginfectie met een gecompliceerd beloop.

De gemiddelde incidentie van de klinische diagnose pneumonie is 6 per 1000 patiënten per jaar. De prevalentie van lage luchtweginfecties bij verpleeghuispatiënten in Nederland lag rond de 1 à 2% tussen 2010-2014.

De symptomen die hoogstwaarschijnlijk wijzen op een pneumonie zijn: acuut hoesten en:

  • kenmerken van ernstig ziek zijn zoals tachypnoe, tachycardie, hypotensie (SBD < 90, DBD < 60 mmHg) of verwardheid;
  • matig ziekzijn en:
    • eenzijdige auscultatoire afwijkingen (afwezigheid van auscultatoire afwijkingen sluit echter een pneumonie niet uit);
    • een CRP > 100 mg/l bij een matig zieke volwassene; een CRP < 20 mg/l sluit een pneumonie vrijwel uit. Bij waarden tussen de 20 en de 100 mg/l is vooral het klinisch beeld bepalend alsmede de aanwezigheid van risicofactoren zoals hartfalen, diabetes mellitus, COPD, astma, leeftijd < 3 maanden of > 75 jaar;
    • een infiltraat op de X-thorax;
    • een beloop langer dan zeven dagen met koorts en hoesten (zonder afwijkingen bij lichamelijk onderzoek).

Voor de diagnostiek bij kwetsbare kunnen onderstaande stroomschema’s gebruikt worden.

Stroomschema

Niet-medicamenteuze behandeling

  • Adviseer de patiënt nadrukkelijk te stoppen met roken en bied hierbij ondersteuning aan, omdat (passief) roken hoesten kan veroorzaken en de duur van de hoestklachten bij luchtweginfecties kan verlengen.
  • Adviseer de patiënt zo min mogelijk de keel te schrapen, omdat veelvuldig schrapen van de keel hoesten kan onderhouden.

Medicamenteuze behandeling

Bij volwassenen

amoxicilline 3 maal daags 500 mg gedurende 5 dagen

Bij overgevoeligheid amoxicilline:
doxycycline gedurende 7 dagen (eerste dag 1 maal daags 200 mg, daarna 1 maal daags 100 mg gedurende 6 dagen

Bij onvoldoende verbetering na 2 dagen behandeling met amoxicilline kan bij een niet-ernstig zieke patiënt amoxicilline vervangen worden door doxycyline, rekening houdend met de hieronder beschreven specifieke omstandigheden.

Kwetsbare cliënten en bij aspiratie pneumonie
  • amoxicilline/clavulaanzuur 3x daags 500/125 mg gedurende 5 dagen, verleng de behandelduur naar zeven dagen bij (verdenking op) aspiratie en/of trage klinische verbetering
  • Bij onvoldoende klinische verbetering binnen 48 uur: overweeg toevoegen levofloxacine 1x 500 mg gedurende 7 dagen of insturen ziekenhuis
Tweede keuze en bij overgevoeligheid amoxicilline
  • Als er geen sprake is van aspiratie: cotrimoxazol 2x daags 960 mg gedurende 7 dagen
  • Als er sprake is van (verdenking op) aspiratie: clindamycine 3x 600 mg gedurende 7 dagen

Bij cliënten met onbetrouwbare orale intake: overweeg ceftriaxon 1x daags 1 gram i.m. gedurende 5 dagen

Verminderde nierfunctie en antibiotica
  • Amoxicilline: geen dosisaanpassing nodig
  • Doxycyline: geen dosisaanpassing nodig
  • Amoxicilline/clavulaanzuur: geen dosisaanpassing nodig
  • Levofloxacine: eGFR 30-50 ml/min: 1e dag 1x daags 500 mg, vervolgens 1x daags 250 mg. eGFR 10-30 ml/min en <10 ml/min: 1e dag 1x daags 500 mg, vervolgens 1x daags 125 mg
  • Cotrimoxazol: eGFR< 30 ml/min: eerste dag 2x 960 mg, vervolgens 1x daags 960 mg
  • Clindamycine: geen dosisaanpassing nodig
  • Cefriaxon: geen dosisaanpassing nodig

Referenties

NHG standaard Acuut hoesten, versie 2.1, revisie mei 2020
Certe Antibioticaboek ‘Pneumonie, community acquired: Onbekende verwekker’, geraadpleegd maart 2021
Richtlijn Lage luchtweginfectie Verenso, 2018
Certe Antibioticaboek: Dosisaanpassingen bij verminderde nierfunctie
KNMP Kennisbank ‘Verminderde nierfunctie’, geraadpleegd april 2021