Infectieuze conjunctivitis

004694 v.5

Algemeen

Conjunctivitis is een ontsteking van het bindvlies van het oog die meestal binnen een week spontaan geneest en waarbij zelden complicaties optreden. In een aantal gevallen ontstaat bij een conjunctivitis tevens keratitis: ontsteking van het hoornvlies. Men spreekt dan ook wel van kerato-conjunctivitis. Infectieuze conjunctivitis wordt in de meeste gevallen veroorzaakt door een bacterie of een virus, maar ook gisten en schimmels kunnen conjunctivitis veroorzaken. Een kweek afnemen wordt niet aanbevolen. Onderscheid tussen bacteriele en virale conjunctivitis is op basis van de anamnese en lichamelijk onderzoek onvoldoende betrouwbaar vast te stellen.

Virale conjunctivitis is meestal de oorzaak van een infectieuze conjunctivitis. Een beruchte veroorzaker van virale conjunctivitis is het herpes simplex virus, vooral omdat dit virus cornea-aandoeningen kan veroorzaken die bij inadequate behandeling kunnen leiden tot ernstige visusstoornissen.

Bacteriële conjunctivitis wordt bij volwassenen voornamelijk veroorzaakt doorS. Pneumoniae, S. Aureus of H. Influenzae. Bij verdenking van Chlamydia trachomatis, Neisseria gonorrhoeae of Neisseria meningitidis als verwekker, is een kweek aan te raden of dient de patiënt te worden doorverwezen naar de tweede lijn.Een chlamydia-infectie ontstaat vaak minder snel en heeft een chronisch beloop. Een conjunctivitis veroorzaakt door een gonokok ontwikkelt zich vaak zeer snel en is heftig pussend, waarbij een keratitis snel kan optreden.

Niet-medicamenteuze behandeling

  • In de meeste gevallen, meer dan 80%, geneest het spontaan en is er geen therapie nodig.
  • Regelmatig de afscheiding verwijderen met een wattenstaafje met (ongekookt) leidingwater.
  • Hygiënische maatregelen om verspreiding naar andere oog en andere mensen te voorkomen: oogleden met leidingwater of fysiologisch zout schoonmaken, frequent handen wassen, niet in ogen wrijven en gebruik schone en aparte handdoeken
  • Korstjes op ooglidrand verwijderen met babyshampoo (1:3 verdund met lauw water) en een washandje of wattenstaafje.

Medicamenteuze behandeling

Niet-risicogroepen

Afwachtend beleid en overweeg hypromellose oogdruppels.
Als de klachten na 2 weken niet minder worden, ga naar de volgende stap: empirisch behandelen met chlooramfenicol, testen op soa of overleg met oogarts.

Risicogroepen (bekend met oogaandoening of immuun-gecompromitteerde patiënten)

1 Chlooramfenicol 1% 4-6x daags 1 dr. tot 48 uur na herstel
1 Chlooramfenicol-oogzalf 1% 2-4x daags 1 cm tot 48 uur na herstel

  • Antimicrobiële middelen dienen bij ooginfecties niet langer dan twee weken te worden toegediend wegens het toenemend gevaar op resistentie-ontwikkeling en de kans op sensibilisatie bij langer durende behandeling.
  • Beoordeel een rood oog liefst te volgende dag nogmaals.
  • Algemeen geldt dat oogdruppels en oogzalf als gelijkwaardig kunnen worden beschouwd.
  • Behandel altijd twee ogen, ook als het ene oog niet is aangedaan. Dit om een mogelijke besmetting vanuit het aangedane oog te voorkomen.

Infectieuze conjunctivitis door herpes-simplexvirus

1 Aciclovirzalf 3% 5x daags 1 cm tot 3 dagen na verdwijnen van de afwijkingen (in de onderste conjunctivazak aanbrengen, ook zalf inmasseren in eventuele blaasjes op de ooglidranden)

Geef nooit lokale corticosteroïden.

Verwijs naar oogarts indien:

  • ondanks lokale antivirale therapie een keratits ontstaat
  • HSV-keratis met visusproblemen
  • dendritische HSV-keratitis die zich ondanks lokale virale therapie uitbreidt of niet duidelijk verbetert na 5 dagen
  • recidiverende HSV-keratitis
  • HSV-keratitis bij contactlensdragers
Oogdruppels (algemeen)
  • De meeste oogdruppels bevatten conserveermiddelen die, evenals de werkzame stoffen, overgevoeligheidsreacties kunnen veroorzaken.
  • Oogzalf bevat wolvet en ook dit kan aanleiding geven tot overgevoeligheid.
  • De meeste oogdruppels veroorzaken na toedienen een prikkelend effect in het oog.
  • Het verdient aanbeveling de traanbuis tijdens en direct na de toediening dicht te drukken gedurende 1-3 minuten of de ogen na toediening 1-3 minuten te sluiten.
  • Bij combinatie van meerdere soorten oogdruppels wordt geadviseerd een interval van minimaal 5 minuten aan te houden.
  • Zowel oogzalf als oogdruppels dienen in de onderste conjunctivaalzak aangebracht te worden.
  • Toedienen van meer dan 1 druppel tegelijk heeft geen zin omdat de conjunctivaalzak niet meer dan 1 druppel kan bevatten.
  • Als er sprake is van infectie of irritatie van het oog of de slijmvliezen mogen geen contactlenzen worden gedragen.
  • Ook bij medicamenteuze therapie dienen contactlenzen te worden uitgelaten, daar bestanddelen van het geneesmiddel zich in de lens kunnen ophopen.
  • Algemeen geldt dat oogdruppels en oogzalf als gelijkwaardig kunnen worden beschouwd. Oogzalf en –gel in mindere mate geeft wel een tijdelijke afname van de visus.

Referenties

1. Informatorium Medicamentorum 2012, pagina 164-165, 168-169 en 340-341
2. Farmacotherapeutisch kompas 2012, pagina 690-696
3. NHG-standaard Het rode oog M57, febr. 2006
4. Groninger formularium 2005, pagina 54-56
5. Groninger transmuraal formularium, richtlijn conjunctivitis, november 2004
6. http://www.formularium.nl/startpage/index.php3