Cellulitis – Erysipelas – Lymfangitis

007097 v.3

Algemeen

Diepe huidinfecties, cellulitis (een ontsteking van het onderhuidse bindweefsel), lymfadenitis (lymfeklierontsteking) en lymfangitis (een ontsteking van lymfevaten) ontstaan meestal bij infectie/ontsteking van huidwonden. De veroorzaker is in de meeste gevallen S. aureus of een streptokok die zich via een wond in de diepere huidlagen nestelt. Diepe huidinfecties gaan vaak gepaard met roodheid, zwelling en (hevige) pijn op plaats van de ontsteking met daarnaast hoge koorts en algehele malaise.

Erysipelas (wondroos, belroos) is een acute besmettelijke huidziekte, veroorzaakt door infectie van een wondje met streptokokken. Het is een superficiële vorm van cellulitis. Er bestaat ook een vorm zonder dat er een wond geïnfecteerd is, dus schijnbaar uit zichzelf, dit is dikwijls een recidief van een eerder opgetreden erysipelas. De differentiatie met cellulitis is soms moeilijk te maken. Bij twijfel behandelen als cellulitis. De NHG richtlijn heeft hetzelfde beleid voor erysipelas als cellulitis.

Lymfangitis kenmerkt zich door een rode streeptekening in de huid en wordt in de volksmond ook wel “bloedvergiftiging” genoemd. Lymfadenitis en lymfangitis kunnen ook veroorzaakt worden door uitzaaiingen van tumoren, dit zijn de zogenaamde “steriele” vormen. In dit hoofdstuk wordt alleen ingegaan op de door bacteriën veroorzaakte ontstekingen.

Aanwijzingen voor het maken van een keuze

De behandeling van diepe huidinfecties is altijd systemisch.

Cellulitis wordt bij volwassenen behandeld met een smal-spectrum antibioticum. Aangezien er meestal sprake is van een stafylokokkeninfectie al dan niet in combinatie met een streptokokkeninfectie, is flucloxacilline het middel van eerste keus. De resistentie van stafylokokken tegen flucloxacilline is laag. Als penicillinen niet worden verdragen is claritromycine een geschikt alternatief.

Bij lymfangitis en lymfadenitis is een smal-spectrum antibioticum zoals flucloxacilline eerste keus. Indien penicilline resistentie/overgevoeligheid ontstaat kan claritromycine worden gebruikt.

Niet-medicamenteuze behandeling

Voor patiënten met erysipelas is rust en compressie zeer van belang. Koelen met natte windsels kan verlichting geven.

Voor de genezing van diepe huidinfecties is hoog leggen van het aangedane lichaamsdeel en beperking van de belasting, desgewenst met behulp van een verband of mitella, waarschijnlijk zinvol. Het nut van applicatie van warmte of koude of van een nat verband op de genezing van een bacteriële huidinfectie is onduidelijk. Een nat verband kan wel zinvol zijn om de drainage bij een wondinfectie te bevorderen.

Naast systemische antibiotische behandeling is tevens ambulante compressietherapie met behulp van korterek- zwachtels of elastische kousen raadzaam bij de behandeling van lymfoedeem.

Medicamenteuze behandeling

Erysipelas/ cellulitis

Milde vroege presentatie
1. Flucloxacilline (Floxapen®) 4x daags 500 mg oraal, gedurende 10-14 dagen

Bij penicilline overgevoeligheid
1. Claritromycine (Klacid®) 2x maal 500 mg p.o., gedurende 7-10 dagen

Bij immuun gecompromitteerde patiënten, of indien er sprake is van chronische ulcera, decubitus of diabetes mellitus:
1. Clindamycine (Dalacin®) 3x maal 600 mg p.o.
+ Ciprofloxacine (Ciproxin®) 2x maal 500 mg p.o., gedurende minimaal 10 dagen

Recidiverende erysipelas

Volgens de NHG standaard: indicatie voor een onderhoudsbehandeling bij twee of meer infecties per jaar.
1. Benzathine-benzylpenicilline (Penidural®) 1,2 miljoen IE i.m., elke 3–4 weken, gedurende ten minste 1 jaar.

Advies: bij adipositas heeft de injectieplaats van de bovenarm de voorkeur boven de toediening in het bovenbeen, vanwege een verminderde resorptie in vetweefsel.

Lymfangitis / Lymfadenitis

Milde presentatie
1. Flucloxacilline (Floxapen®) 4x maal 500 mg p.o., gedurende 10-14 dagen.

Bij penicilline overgevoeligheid
1. Claritromycine (Klacid®) 2x maal 500 mg p.o., gedurende 7-10 dagen

Referenties

1. NHG-standaard M68, herziene versie 2007
2. HEMAH richtlijn antimicrobiële therapie, geraadpleegd september 2014
3. Antibiotica Boekje, SWAB, geraadpleegd september 2014

MENU