Dermatomycosen – Candidiasis

007098 v.4

Algemeen

Dermatomycose is een verzamelnaam voor huidaandoeningen veroorzaakt door schimmels. Soms gaat de dermatomycose gepaard met jeuk. Een KOH preparaat kan een aanvulling zijn op de diagnostiek.
Candidiasis wordt veroorzaakt door de gist Candida albicans. Het is een schimmelziekte welke op meerdere gebieden van het lichaam voor kan komen. Men onderscheidt:

  • Candidiasis in de mond: spruw. Een schimmelziekte van de slijmvliezen in de mond- en keelholte. Deze aandoening komt relatief vaak voor bij jonge kinderen. Bij volwassenen wordt het vaak gezien bij personen die inhalatiecorticosteroïden gebruiken (het spoelen van de mond na inhalatie moet daarom niet worden vergeten).
  • Candidiasis van de huidplooien: intertrigo/luiercandidiasis. Kenmerkt zich door smetten, roodheid en wondpijn van de huid. Intertrigo wordt veroorzaakt door prikkeling van de huid ten gevolge van wrijving, warmte en zweetafscheiding (vooral bij adipositas) en opvolgende infectie met Candida albicans. Deze aandoening wordt vaak gezien bij obese mensen, voornamelijk de huidplooien onder de borsten, tussen de dijen, in oksels, enz. Intertrigo in het luiergebied van een luierdrager wordt ook wel luiercandidiasis genoemd.
  • Candidiasis aan de nagels: onychomycosen. Ook rond de nagels kan een candida-infectie voorkomen.
Aanwijzingen voor het maken van een keuze

Bij lokale behandeling van de dermatomycose heeft miconazol de voorkeur. Bij jeuk is miconazol te combineren met 1% hydrocortison. Bij lokaal gebruik van een antimycoticum is het van belang ruim te smeren, omdat de schimmel zich aan de rand van de dermatomycose het sterkst vermenigvuldigt. Bij hardnekkige en moeilijk bereikbare schimmelinfecties is orale therapie aangewezen.

Bij oppervlakkige candida-infecties in de mond/keelholte heeft in eerste instantie miconazol de voorkeur gezien de grotere effectiviteit. Veelal wordt met nystatine echter ook voldoende resultaat verkregen. Het voordeel van nystatine is dat het niet of nauwelijks wordt geresorbeerd. Bij niet kunnen spoelen met het antimycoticum of bij een ernstige infectie, kan systemisch fluconazol worden gebruikt.

Bij vingernagelmycosen veroorzaakt door een Candida-infectie komt itraconazol in aanmerking voor behandeling (bij vingernagelmycosen veroorzaakt door een schimmel wordt oraal terbinafine gegeven, net als bij teennagelmycosen). Een pulstherapie met itraconazol heeft de voorkeur boven continue therapie aangezien de pulstherapie even effectief is, maar goedkoper. Het lijkt erop dat ondanks de hogere dosering van de pulstherapie er niet meer bijwerkingen optreden in vergelijking met de continue therapie.

Medicamenteuze behandeling

Huidinfecties

Lokale therapie

1. Miconazol (Daktarin®) crème 2% 1-2x daags aanbrengen, totdat de huidafwijking is verdwenen, meestal 2-6 weken. De behandeling nog 1 week voortzetten na verdwijnen van de huidafwijking.
2. Ketoconazol (Nizoral®) crème 2% 1-2x daags aanbrengen
of terbinafine (Lamisil®) crème 1% 1-2 daags aanbrengen

Indien tevens sprake van jeuk en/of inflammatoire component.
1. Miconazol/hydrocortison (Daktacort®) crème of zalf 2%/1% 1-2x daags aanbrengen.

Bij patiënten die een coumarine gebruiken (miconazol verstrekt werking coumarines)
1. Clotrimazol crème 1% (Canesten® ) 2 dd aanbrengen op de aangedane huid, gedurende maximaal enkele weken.
Aangezien clotrimazol niet beschikbaar is als combinatiepreparaat met o.a. hydrocortison/ triamcinolon kan ook voor ketoconazol worden gekozen.

Bij Pityriasis versicolor

Lokale therapie

1. Seleniumsulfide (Selsun®) shampoo 2,5% . Bij beperkte lokale afwijkingen 1x daags op de aangedane plekken aanbrengen en daarna na 10 minuten afspoelen. Gedurende zeven dagen. Bij recidieven maandelijks preventief behandelen.

Systemische therapie

Voorafgaand aan orale therapie is een KOH-preparaat geïndiceerd, gezien de soort medicatie.

1. Itraconazol (Trisporal®) 1x daags 200 mg oraal, gedurende 1 week

Bij Tinea corporis
1. Itraconazol (Trisporal®) 1x daags 100 mg oraal, gedurende 2 weken

Bij Tinea manus en tinea pedis
1. Itraconazol (Trisporal®) 1x daags 100 mg oraal, gedurende 4 weken

Voetzool en voetrand
1. Terbinafine (Lamisil®) 1x daags 250 mg oraal, gedurende 2 weken

Bij Tinea capitis
1. Terbinafine (Lamisil®) 1x daags 250 mg oraal, gedurende 4 weken

Oppervlakkige Candida-infectie in mond-/keelholte

Lokale therapie

1. Nystatine suspensie 100.000 E/ml: 4x daags 4-6 ml. Suspensie verdelen over de mondholte, enkele minuten in de mondhouden en dan doorslikken. Behandeling tot twee dagen na verdwijnen van de symptomen continueren.
2. Miconazol (Daktarin®) orale gel 2%: 4x daags 2½–5 ml gel zolang mogelijk in mond houden, dan doorslikken. Behandeling tot twee dagen na verdwijnen van de symptomen continueren.

Systemische behandeling

1. Fluconazol (Diflucan®) 200-400 mg oraal op dag 1, gevolgd door 100-200 mg 1x per dag gedurende 7-21 dagen.

Candida-infectie van de vingernagel

Lokale therapie

1. Miconazol (Daktarin®) applicatievloeisstof 2%: 1–2 dd aanbrengen op de geïnfecteerde nagel; de applicatievloeistof laten drogen. De behandeling ononderbroken voortzetten, ook na het loskomen van de geïnfecteerde nagel (meestal na 2 tot 3 weken), totdat hergroei van een gezonde nagel en gehele genezing zijn opgetreden (meestal na ca. 32 weken). Voordat een nieuwe laag kan worden opgebracht dient de oude laag met nagellakremover te worden gereinigd.

Systemisch therapie

Bij vingernagels:

1.Pulstherapie: itraconazol (Trisporal®) 2x daags 200 mg gedurende 1 week, gevolgd door een medicatievrije periode van 3 weken. In totaal 3 pulsen geven.
2.Continue therapie: itraconazol (Trisporal®) 200 mg 1 dd gedurende 3 maanden.

Bij voetnagels:
1. Terbinafine (Lamisil®) 1x daags 250 mg, gedurende 3 maanden

Referenties

1. NHG-standaard M64, Dermatomycosen, herziene versie februari 2008
2. AntibioticaBoekje, SWAB, geraadpleegd september 2014
3. Informatorium Medicamentorum, geraadpleegd september 2014
4. SPC Daktarin
5. SPC Diflucan
6. SPC Miconazol applicatievlst.

MENU