Herpes Zoster (gordelroos)

004715 v.5

Algemeen

Herpes Zoster is een zeer pijnlijke en plotseling optredende huidreactie. Kenmerkend zijn unilaterale en segmentaal (per dermatoom) gegroepeerde blaasjes op een erythemateuze bodem. Voorafgaand aan de blaasjes kan er hevige pijn (schietend/brandend), paresthesieën of hyperesthesieën zijn.
Het komt regelmatig voor, de incidentie stijgt boven de 80 jaar (10 per 1000 personen). Het ontstaat na reactivatie van het Varicella Zoster virus (waterpokkenvirus). De aandoening geneest meestal vanzelf na 2 tot 4 weken. Belangrijkste complicatie is het ontstaan van langdurige postherpetische pijn (bij 10-15% van de personen, hoe hoger de leeftijd hoe groter de kans, Herpes Zoster in trigeminus gebied geeft grotere kans op postherpetische pijn, evenals de ernst van de (prodromale) klachten). Klachten: pijn, hyperesthesie en allodynie in het betreffende dermatoom.
Bij Herpes Zoster in het hoofd-halsgebied is de kans op oogcomplicaties groot (keratitis, iridocyclitis, secundair glaucoom, panoftalmie). Er dient, naast behandeling, overlegd te worden met oogarts.
Herpes Zoster in het oor en of zachte gehemelte kan gepaard gaan met facialis paralyse, gehoorverlies of vertigo. Bij Herpes Zoster aan de neuspunt dient verwezen te worden naar de specialist.

Indicaties voor systemische behandeling:

  • Herpes Zoster in gelaat
  • Herpes Zoster bij ouderen (>65 jaar) met ernstige initiële klachten, binnen 48-72 uur na uitbreken van eruptie beginnen
  • Herpes Zoster bij personen met gestoorde afweer (tevens overleg specialist, vaak i.v. behandeling noodzakelijk)

Behandeling met antivirale middelen voorkomt de acute pijn niet, maar kan de duur van de klachten bekorten en eventueel de kans op postherpetische pijn verkleinen.

Aanwijzingen voor het maken van een keuze

Altijd symptomatische therapie starten. Pijnbestrijding en indrogende therapie voor blaasjes (zinkoxidesmeersel of -zalf).
Farmacotherapeutische mogelijkheden: orale virusstatica voor behandeling Herpes Zoster en preventie van postherpetische pijn.

Medicamenteuze behandeling

1. Valaciclovir (Zelitrex) 3x daags 1000 mg gedurende 7 dagen
2. Aciclovir 3x daags 10 mg/kg, intraveneus gedurende 7 dagen

Behandeling van postherpetische neuralgie

1. Amitriptyline
2. Carbamazepine
3. Gabapentine
4. Pregabaline

Referenties

1. Farmacotherapeutisch Kompas 2014
2. KNMP Kennisbank
3. HEMAH richtlijn antimicrobiële therapie 2015
4. Nederlands Huisartsen Genootschap. Farmacotherapeutische richtlijnen. Herpes Zoster