Jeuk

004710 v.4

Algemeen

Jeuk (pruritus) is een vaak voorkomende klacht die dwingt tot krabben of wrijven. Vele huidaandoeningen en interne aandoeningen kunnen gepaard gaan met jeuk. Ook geneesmiddelgebruik kan met jeuk in verband worden gebracht.

Aanwijzingen voor het maken van een keuze

Lidocaïne-levomenthol heeft een verkoelend en jeukstillend effect op de huid. Bases die veel water bevatten leveren een grote bijdrage aan het jeukstillend effect door verdamping van water en daarom gaat de voorkeur uit naar een schudsel, gel of oplossing. Wanneer bij jeuk een gel de huid teveel uitdroogt, heeft Levomentholcrème de voorkeur. Het gebruik van menthol strooipoeders wordt niet meer geadviseerd; ze bevatten geen water en zijn daardoor weinig jeukstillend. Klasse 1 en 2 corticosteroïden (bijv. hydrocortisoncrème) hebben als lokale therapie een plaats bij plaatselijke allergische huidreacties, mits kortdurend. Indifferente middelen kunnen worden gebruikt bij jeuk veroorzaakt door een droge huid, met name die met een vette basis.

De antihistaminica cetirizine en promethazine kunnen gebruikt worden bij gegeneraliseerde jeuk. Deze zijn echter alleen werkzaam bij jeuk door vrijkomen van histamine, bijv. bij urticaria. De voorkeur gaat in dit geval uit naar een niet-sederend antihistaminicum zoals cetirizine. Promethazine kan worden toegepast indien sedatie gewenst is, al wordt dit nauwelijks meer toegepast omdat er betere farmacotherapeutische alternatieven zijn. Bij jeuk zonder bekende oorzaak of met een neuropathische of psychogene oorzaak kan amitriptyline worden overwogen.

Medicamenteuze behandeling

Lokale therapie

1 Lidocaïne (1%) levomenthol (1%) gel FNA
1 Hydrocortison crème 1% FNA
1 Levomentholzinkoxideschudsel 1%, alcoholisch FNA: 1% levomenthol + 13,8% zinkoxide
1 Indifferente middelen: cetomacrogolcrème FNA (evt. met vaseline), vaseline/paraffinecrème, Simplex basiszalf, koelzalf, waterhoudende zalf, lanettezalf

Bij Simplex basiszalf: let op allergie voor wolalcoholen.

Orale therapie

1 Cetirizine (Zyrtec®, Reactine®)
2 Promethazine (promethazine, promethazinestroop 1 mg/ml FNA)
3 Amitriptyline

Referenties

1. Wetenschappelijk Instituut Nederlandse Apothekers (WINAP). Dermatica op recept. Den Haag, 2011. Blz 72, 91.
2. 1B tekst Promethazine stroop.
3. Farmacotherapeutisch Kompas, geraadpleegd op 28-09-2017.

MENU