Wratten

004711 v.5

Algemeen

In dit hoofdstuk worden drie typen wratten behandeld:

  • Gewone wratten (Verruca vulgaris)
  • Genitale wratten (Condylomata acuminata)
  • Waterwratjes (Mollusca contagiosa)
Verruca vulgaris

Wratten worden veroorzaakt door het humaan papillomavirus. Wrattenvirussen zijn besmettelijk en worden verspreid door huidcontact, vooral wanneer de huid beschadigd of verweekt is. De tijd die verloopt tussen een besmetting en het ontstaan van een wrat varieert van 2 tot 6 maanden, maar kan ook langer dan 1 jaar zijn.
Behandeling van wratten is niet altijd nodig. De wratten verdwijnen spontaan binnen 2 jaar bij twee derde van de patiënten. Behandelen is alleen nodig wanneer de wratten hinderlijk of pijnlijk zijn of cosmetisch storen.
Doel van de behandeling is het vernietigen van de opperhuid, waarin de virusdeeltjes zich bevinden. Het is niet mogelijk het humaan papillomavirus rechtstreeks te doden of te inactiveren.

Condylomata acuminata

Condylomata acuminata zijn goedaardige anogenitale wratten met een typische bloemkoolachtige structuur. De kleur varieert van rozerood tot grijswit. Ze worden veroorzaakt door het humaan papillomavirus (HPV) type 6 en 11. Deze HPV-typen hebben geen associatie met het cervixcarcinoom.
De incubatieperiode varieert tussen 1 en 8 maanden, gemiddeld 3 maanden. De belangrijkste besmettingsroute voor genitale HPV-infecties is seksueel. Microlaesies, zoals die bij de coïtus kunnen ontstaan, zijn nodig voor inoculatie van het virus in het slijmvlies. Besmetting kan ook plaatsvinden via vingers, maar ook zelfs via handdoeken van patiënten met condylomata.
De belangrijkste klacht bij condylomata is de aanwezigheid van de wratten. Soms zijn er klachten zoals jeuk, pijn of een brandend gevoel en soms vaginale afscheiding of afscheiding uit de urethra. De voorkeurslokalisaties van de wratten zijn bij de man de penis, het scrotum, de meatus urethrae en het perianale gebied. Bij de vrouw zijn de voorkeurslokalisaties de introïtus, vulva, clitoris, perineum en het perianale gebied. Soms worden ze ook gevonden in de vagina en op de cervix. Condylomata acuminata komen meestal met ongeveer 5 tot 15 laesies tegelijk voor.
In principe gaat het om een self-limiting disease. Na 3 maanden is 20% van de patiënten zonder behandeling genezen en na 2 jaar 90%. Bij de overigen kan de infectie lang persisteren en het recidiefpercentage na behandeling is hoog. Complicaties van condylomata, in de vorm van grote invasieve tumoren, zijn zeldzaam en worden vooral gezien bij immuungecompromitteerde patiënten.

Mollusca contagiosa

Waterwratjes ontstaan door besmetting van de huid met het poxvirus. Het is een besmettelijke aandoening die vooral bij kinderen ouder dan een jaar voorkomt. Er ontstaan huidkleurige pukkeltjes, die meestal spontaan verdwijnen binnen 4 – 12 maanden. Kinderen met eczeem zijn vatbaarder voor het virus. Volwassenen krijgen bijna nooit waterwratjes, maar worden soms besmet door kinderen.
Meestal is behandeling van waterwratjes niet nodig en kan een spontane genezing worden afgewacht.
Als de waterwratjes snel uitbreiden in een eczeemplek, is behandeling van het eczeem aangewezen.

Niet-medicamenteuze behandeling

Cryotherapie, verwijdering met een scherpe lepel (excochleatie).
Voor kleine wratten kunnen likdoornpleisters worden gebruikt.

Medicamenteuze behandeling

Genitale wratten

1e keus: podofyllotoxine crème 0,15% (Wartec): tweemaal daags gedurende 3 achtereenvolgende dagen van de week, maximaal 5 weken achtereen.
2e keus: imiquimodcreme 5%: eenmaal daags, 3 maal per week om de dag dun aanbrengen voor het slapen en na 6 tot 10 uur verwijderen met water en zeep, zo nodig maximaal 16 opeenvolgende weken.
3e keus: sinecatechineszalf 10%: driemaal daags, zo nodig maximaal 16 weken.

Gewone wratten

zelfbehandeling met salicylzuur applicatievloeistof 167 mg/g of 170 mg/g, hydrogel 170 mg/g of zalf 200 mg/g of 400 mg/g per dag aanbrengen op de wrat. Afdekken met pleister vergroot het effect. Geadviseerd wordt de omringende gezonde huid met zinkolie, zinkzalf of vaseline te beschermen. Wanneer na 3 maanden geen effect is opgetreden, kan vloeibaar stikstof worden aangebracht. Bij onvoldoende effect of bij kinderen met meerdere wratten waardoor de zeer pijnlijke stikstofbehandeling niet altijd goed mogelijk is, kan ditranolsalicylzuurcollidium FNA worden overwogen.

Referenties

1. Wetenschappelijk Instituut Nederlandse Apothekers (WINAP). Dermatica op recept. Den Haag, 2011
2. Wetenschappelijk Instituut Nederlandse Apothekers (WINAP). Standaarden voor de zelfzorg: Wratten. Laatst geraadpleegd 27-09-2017

MENU