Acute Otitis Media

004704 v.3

Algemeen

  • De uitwendige gehoorgang wordt afgesloten door het trommelvlies.
  • Achter het trommelvlies bevindt zich het middenoor. Hierin bevinden zich de gehoorbeentjes en de buis van Eustachius.
  • Het middenoor is onder normale omstandigheden gevuld met lucht, die dezelfde druk en samenstelling heeft als de buitenlucht. De druk wordt gehandhaafd via de buis van Eustachius.

Acute otitis media (OMA) is een veelvoorkomende ziekte bij kinderen, na de puberteit wordt OMA weinig gezien. Onder OMA wordt verstaan een infectie van het middenoor met een plotseling begin en een duur korter dan drie weken. Het wordt gekenmerkt door een rood trommelvlies en kan gepaard gaan met oorpijn, algemeen ziek zijn, koorts of een loopoor.

OMA is in het algemeen een onschuldige aandoening; bij ongeveer 90% van de gevallen zijn de ergste klachten in drie dagen over (spreiding: twee tot zeven dagen). Voor de meeste patiënten volstaat daarom een symptomatische therapie. Antimicrobiële behandeling wordt overwogen bij kinderen <2 jaar met een dubbelzijdige OMA, bij kinderen die al bij de eerste presentatie tijdens de OMA periode otorroe hebben en kinderen bij wie na 3 dagen geen verbetering is opgetreden. Antimicrobiële behandeling is geïndiceerd bij een ernstig ziek kind of als het kind zieker wordt en bij risicofactoren voor complicaties. Risicofactoren voor complicaties zijn: leeftijd jonger dan 6 maanden, anatomische afwijkingen in het KNO gebied, zoals bij het syndroom van Down of bij palatoschisis, ooroperaties in de voorgeschiedenis, gecompromitteerd immuunsysteem. Bij kinderen onder de zes maanden wordt door de verhoogde infectiegevoeligheid een verhoogd risico op complicaties verondersteld. Complicaties van een OMA zoals mastoïditis en meningitis worden hoogst zelden gezien. OMA kan frequent recidiveren, waarbij de kans op recidieven groter is als de eerste episode van OMA optrad in het eerste levensjaar. De ziekteverwekkers komen via de buis van Eustachius in het middenoor terecht. Pneumokokken zijn in 40-50% van de gevallen de verwekkers van OMA. Zowel Haemophilus influenzae als Moraxella catarrhalis zijn in 10 tot 25% der gevallen de verwekker. De hemolytische streptokok wordt slechts bij enkele procenten van de gevallen aangetroffen. Otitis media met effusie (OME) is een conditie van het middenoor, gekarakteriseerd door ophoping van vloeistof achter een gesloten trommelvlies, zonder duidelijke tekenen van acute infectie. OME wordt beschouwd als een onderdeel of gevolg van een bovenste luchtweginfectie. Een gestoorde ventilatie en klaring van het middenoor door disfunctie van de buis van Eustachius en een verhoogde slijmproductie veroorzaken ophoping van vocht in het middenoor. Dit leidt tot symptomen als gehoorverlies (van het geleidingstype), oorpijn of een vol, drukkend gevoel in het oor. Daarnaast kunnen gedragsproblemen en irritatie bij de omgeving ontstaan. OME is een ‘self-limiting disease’ en komt voornamelijk voor bij jonge kinderen. Op éénjarige leeftijd heeft 80% van de kinderen ten minste één episode van OME doorgemaakt.

Medicamenteuze behandeling

Therapie OMA

1 Paracetamol
2 Antibiotica (amoxicilline of azitromycine)

Therapie OME

Dit heeft doorgaans een gunstig beloop. Het beleid is expectatief. Binnen drie maanden treedt bij de helft van de kinderen spontaan verbetering op en binnen zes maanden bij driekwart. Een behandeling (trommelvliesbuisjes of adenotomie) is meestal niet nodig. Medische interventie wordt pas aanbevolen indien de klachten een nadelige invloed hebben op het functioneren en de ontwikkeling van het kind.

Bij kinderen met het syndroom van Down, palatoschisis of een gecompromitteerd immuunsysteem en bij kinderen die in hun ontwikkeling zijn bedreigd, dient men extra alert te zijn. Deze kinderen worden afhankelijk van de ernst en de duur van de klachten eerder gecontroleerd en sneller verwezen.

Bij een enkelzijdige OME bij volwassenen is altijd inspectie van de nasofarynx aangewezen om een maligniteit uit te sluiten.

Kortdurende behandeling met orale antibiotica heeft effect op de korte termijn (m.n. door verbetering van het gehoor), maar het interval van recidieven wordt niet verlengd. In feite is slechts sprake van symptoombestrijding. De nauwe en gezwollen buis van Eustachius wordt niet behandeld. Het is tot nu toe niet aangetoond dat lokale decongestiva een gunstig effect hebben op otitis media met effusie.

Referenties

1. http://www.kno.nl/publiek/voorlichting/trommelvliesbuisjes.php, geraadpleegd op 09-02-2010
2. NHG-standaard Otitis media acuta M09, 2006
3. NHG-standaard Otitis media met effusie M05, december 2005
4. Farmacotherapeutisch kompas 2010, pagina 686-690